कूटनीतिक नक्सा फेरियो : बोधगयामा नेपाल-भारत सम्बन्धको नयाँ अध्याय ?

भारत भ्रमणका क्रममा प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली र भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीबीचको भेटवार्ता यस पटक राजधानी नयाँदिल्लीमा नभई बोधगयामा हुने भएको छ। परराष्ट्र सम्बन्धित स्रोतका अनुसार विदेशी अतिथिसँग हैदराबाद हाउसमा भेटवार्ता गर्ने परम्परा तोड्दै भारतले गौतम बुद्धले ज्ञान प्राप्त गरेको स्थल बोधगया रोज्नु दुई मुलुकबीचको सम्बन्धलाई धार्मिक–सांस्कृतिक गहिराइमा जोड्ने संकेतका रूपमा बुझिएको छ।
प्रधानमन्त्री ओलीले १४ महिनापछि पहिलोपटक भारत भ्रमण तय गरेका छन्। भदौ ३१ गते सुरु हुने भ्रमण दुई दिनको भए पनि आवश्यकताअनुसार तीन दिनसम्म लम्बिन सक्ने बताइएको छ। तर, नेपाल सरकारले हालसम्म भ्रमणबारे औपचारिक विवरण सार्वजनिक गरेको छैन।
भ्रमणको कार्यतालिका टुंग्याउने उद्देश्यले भारतीय विदेश सचिव विक्रम मिश्री आइतबार काठमाडौं आइपुग्ने भएका छन्। परराष्ट्र मन्त्रालयका अनुसार मिश्रीले भारतीय प्रधानमन्त्री मोदीको तर्फबाट प्रधानमन्त्री ओलीलाई औपचारिक निमन्त्रणापत्र बुझाउने कार्यक्रम छ। उनले भारतीय सैन्य विमानमार्फत अपराह्न काठमाडौं ओर्लिएर प्रधानमन्त्री ओली, परराष्ट्रमन्त्री आरजु राणा देउवा, परराष्ट्र सचिव अमृत राईलगायत उच्च अधिकारीसँग भेटवार्ता गर्नेछन्। छोटो बसाइपछि सोमबार उनी फर्किने कार्यक्रम छ।
प्रधानमन्त्री ओली नेतृत्वको प्रतिनिधिमण्डल नेपाली सेनाको विमानमार्फत बोधगया प्रस्थान गर्ने तयारी भइरहेको छ। यसका लागि भारतीय पक्षसँग अनुमति लिने प्रक्रिया सुरु भइसकेको परराष्ट्र मन्त्रालयले जनाएको छ। भ्रमणकै क्रममा ओलीले नालन्दा विश्वविद्यालयमा आयोजना हुने कार्यक्रममा सम्बोधन गर्ने र विश्वविद्यालयको अवलोकनसमेत गर्ने कार्यक्रम तय भएको छ।
बोधगयामा दुई दिन बसाइ रहने नेपाली प्रतिनिधिमण्डलका लागि भारतको विदेश मन्त्रालयले हयात प्यालेस होटल पूरै बुक गरेको स्रोतले पुष्टि गरेको छ। यसरी राजधानी दिल्लीभन्दा बाहिर धार्मिक–सांस्कृतिक महत्व बोकेको क्षेत्रमा आयोजना गरिएको भेटवार्ताले नेपाल–भारत सम्बन्धमा नयाँ सन्देश दिने अपेक्षा गरिएको छ।
यस पटकको भेटलाई कूटनीतिक परम्परा भन्दा पर गएर थप प्रतीकात्मक महत्व दिन भारतले गरेको तयारीले दुई छिमेकीबीचको राजनीतिक संवाद मात्र नभई साझा सभ्यता र संस्कृतिमा जोडिन सक्ने अवसर खुल्ने विश्लेषण गरिएको छ।