विदेशिनुको लहर: सरकारले फेला नपारेको रोजगारी, युवाले रोजे परदेश!

साउन महिनाको श्रम स्वीकृति तथ्याङ्कले नेपालबाट वैदेशिक रोजगारीतर्फ जाने प्रवृत्ति अझै बढिरहेको स्पष्ट देखाउँछ। वैदेशिक रोजगार विभागका अनुसार चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को साउनमा मात्रै ६८ हजार ११० जनाले श्रम स्वीकृति लिएका छन्, जुन अघिल्लो वर्षको सोही महिनाको ५९ हजार ५७५ भन्दा उल्लेख्य वृद्धि हो।
विभागका महानिर्देशक कमलप्रसाद भट्टराईले वैदेशिक श्रम गन्तव्यतर्फ माग बढेको र स्वदेशमै अवसर नदेखेकाले श्रम स्वीकृति लिनेको संख्या बढेको बताए। उनका अनुसार करार रद्द गरेर फर्किएका धेरै नेपालीले पुनः नयाँ श्रम स्वीकृति लिएर बाहिरिने क्रम बढ्दै गएको छ। विभागले श्रम गन्तव्य मुलुकहरूमा श्रमिकमैत्री कानुनको परिमार्जन, श्रम स्वीकृति प्रक्रिया पूर्ण अनलाइन भएपछि सहजता, र श्रमिक अभावका कारण माग बढेको प्रष्ट पारेको छ।
श्रमका जानकारहरूका दृष्टिमा नेपालको आन्तरिक रोजगारी सिमित हुनु र गन्तव्य मुलुकमा चरम श्रमिक अभाव हुनु यो वृद्धिको मुख्य कारण हो। पछिल्लो चार वर्षमा मात्रै २९ लाख ९८ हजार २६६ नेपाली युवाले रोजगारीका लागि देश छोडेका छन्। वार्षिक औसत हेर्दा सात लाख ४५ हजार ६६ युवा वैदेशिक रोजगारीतर्फ गएका देखिन्छन्। यसमध्ये ६४ प्रतिशत नयाँ श्रमिक हुने गरेका छन् भने बाँकी ३६ प्रतिशत बिदामा आएर पुनः स्वीकृति लिएर बाहिरिने गरेका छन्।
गत आव २०८१/८२ मा मात्र आठ लाख ३९ हजारभन्दा बढी युवाले वैदेशिक रोजगारीका लागि अनुमति लिएका थिए, जुन नेपालको श्रमस्वीकृति इतिहासमा अहिलेसम्मकै उच्च हो। विभागले २०५० सालदेखि वैदेशिक रोजगारका लागि श्रम स्वीकृति तथ्याङ्क राख्न सुरु गरेको थियो।
यस्तो वृद्धि देखिनु नेपालको श्रम बजारको सीमित अवसर र वैदेशिक रोजगारीप्रतिको निर्भरता अझै गहिरिँदो संकेत हो। यो प्रवृत्तिले आन्तरिक उत्पादन र सामाजिक संरचनामा दीर्घकालीन असर पार्ने सम्भावना रहेको चेतावनी श्रमविशेषज्ञहरूले दिँदै आएका छन्।