२०१५ को सम्झौतामाथि धक्का: इरानलाई घेराउ गर्ने युरोप, रुसको कडा चेतावनी

सन् २०१५ मा भएको इरानसँगको संयुक्त व्यापक कार्य योजना (जेसिपिओए) सम्झौताको पालना नगरेको आरोप लगाउँदै बेलायत, फ्रान्स र जर्मनीले पुनः प्रतिबन्ध लगाउने संकेत गरेपछि रुसले त्यसको गम्भीर परिणाम हुने चेतावनी दिएको छ।
रुसको विदेश मन्त्रालयले शुक्रबार सार्वजनिक गरेको विज्ञप्तिमा भनिएको छ, “अपूरणीय परिणाम र थप त्रासदी निम्त्याउनु अघि आफ्ना गलत निर्णयमा पुनर्विचार गर्न हामी दृढतापूर्वक आग्रह गर्दछौँ।” मन्त्रालयले तीन युरोपेली देशमाथि इरानसम्बन्धी कूटनीतिक प्रयासलाई कमजोर बनाएको आरोप लगाउँदै विवादलाई शान्तिपूर्ण ढंगले हल गर्ने बाटो नबिगार्न आग्रह गरेको छ।
जेसिपिओए अन्तर्गत इरानले आफ्नो आणविक कार्यक्रम सीमित गर्ने बदला प्रतिबन्ध खुकुलो पार्ने सहमति भएको थियो। तर हालै एएफपीले उद्धृत गरेको पत्रअनुसार, फ्रान्स, बेलायत र जर्मनीले संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदलाई इरानले सम्झौता अन्तर्गतका प्रतिबद्धता प्रस्ट रूपमा उल्लंघन गरिरहेको विश्वास आफूहरूलाई लागेको जानकारी दिएका छन्।
तेहरानले भने युरोपेली कदमलाई ‘उचित प्रतिक्रिया’ को रूपमा व्याख्या गरेको छ। यसबीच रुसले भने इरानी आणविक मुद्दा कूटनीतिक तरिकाले हल गर्ने सम्भावना नै जोखिममा पर्ने चेतावनी दिएको हो।
रुस र इरानबीच पछिल्ला वर्षहरूमा राजनीतिक, सैन्य र आर्थिक सम्बन्ध क्रमशः गहिरिँदै गएको छ। विशेषतः रुसले युक्रेनमा आक्रमण गरेपछि दुवै मुलुकबीचको सहकार्य अझ प्रगाढ भएको देखिन्छ।
यस्तो अवस्थामा युरोपेली प्रतिबन्ध, इरानको प्रतिवाद र रुसको चेतावनीले आणविक सम्झौताको भविष्यलाई फेरि अनिश्चिततामा धकेलेको छ। अबको कूटनीतिक संवादले यो विवादलाई अझ जटिल बनाउने वा सम्भावित समाधानतर्फ मोड्ने भन्ने प्रश्न खुलेको छ।