राजस्व संकलनमा ठूलो असफलता: सरकारको लक्ष्य खोक्रो कि नीतिको कमजोरी?

पश्चिम नेपालकै ठूला नाकामध्ये एक नेपालगन्ज भन्सार नाकाबाट चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को पहिलो महिनामा अपेक्षित राजस्व संकलन लक्ष्य पूरा हुन सकेन । भन्सार कार्यालयका अनुसार साउन महिनामा १ अर्ब ८६ करोड ६५ लाख रुपैयाँ संकलन गर्ने लक्ष्य राखिएकोमा १ अर्ब ३८ करोड ३७ लाख रुपैयाँ मात्र उठ्न सक्यो, जुन कुल लक्ष्यको ७४.१४ प्रतिशत हो।
चालु आवका लागि नेपालगन्ज भन्सारको वार्षिक लक्ष्य २४ अर्ब ५४ करोड रुपैयाँ निर्धारण गरिएको छ। गत वर्ष (२०८१/८२) मा २० अर्ब २८ करोड राजस्व उठाउन सफल भए पनि तोकिएको २७ अर्बभन्दा बढीको लक्ष्य भने पूरा हुन सकेको थिएन। त्यसअघि २०८०/८१ मा संकलन १८ अर्ब १५ करोड रुपैयाँमै सीमित भएको भन्सार तथ्यांकले देखाउँछ।
भन्सार प्रमुखहरूको भनाइमा, नेपालगन्ज नाकामा एकीकृत जाँच चौकी सञ्चालन भएपछि व्यापारिक कारोबार बढ्ने र राजस्व संकलनमा सहजता आउने आशा गरिएको थियो। तर, अतिरिक्त लागतका कारण केही मालबाहक सवारी साधनहरूले वैकल्पिक नाका रोजेपछि अपेक्षाकृत संकलन घटेको कार्यालयको मूल्याङ्कन छ।
नेपालगन्ज भन्सारमार्फत संकलन हुने राजस्वको करिब ५० प्रतिशत हिस्सा पेट्रोलियम पदार्थको आयातबाट आउने गरेको तथ्यांक छ। त्यस्तै चामल, खाद्यान्न, फलाम र अन्य दैनिक उपभोग्य वस्तुहरूको आयातबाट पनि ठूलो हिस्सा राजस्व उठ्ने गरेको देखिन्छ।
पछिल्ला वर्षहरूमा लगातार घटबढ देखिएको राजस्व संकलनले नेपालगन्ज नाकाको व्यापारिक सम्भावना र सरकारी नीति कार्यान्वयनबीचको अन्तरसम्बन्ध प्रष्ट पार्छ। आयात–निर्यातको प्रवाहलाई स्थिर बनाउनेतर्फ सरकार र निजी क्षेत्रले सहकार्य नगरेसम्म आगामी महिनामा पनि राजस्व संकलनमा चुनौती रहने संकेत मिल्छ।